Blog

Adli Bilişim ve Hukuk

Adli Bilişim & Hukuk

Adli Bilişim optik, elektromanyetik ve sanal ortamlarda barındırılan tüm veri ve bilgilerin adli süreç içerisinde değerlendirmeye alınmak üzere ayrıca mahkemede delil niteliğine sahip olacak bir yöntem ve biçimde yetkin bilişim uzmanları tarafından incelenmesi, analiz edilmesi ve raporlanması işlevlerinin tamamını kapsamayan bir bilimdir.

Hukuk belirli bir topluluğun ve topluluğa mensup bireylerin birbirleriyle olan ilişikilerini, hareketlerini ve davranışlarını düzenleyen bizzat yönetim ( devlet ) tarafından tertip edilen düzenleyici ve yönetimsel zorunluluğa bağlı olan kuralların tamamıdır.

Hukuk birçok alt alanlara ayrılmakta ve kendi içerisinde temel kaidelerini herzaman koruyarak farklı dallara ayrılabilmektedir. Bu ayrımın sebebi bilimsel ve yöntemsel kapsamlardaki farklılıklardır.

 


Adli Bilişim inceleme ve analizleri kapsamında optik disk ve veri depolama aygıtlarının yanısıra ağ haberleşmesini sağlayan iletişimsel araç yada aygıtlar ayrıca daha birçok farklı cihaz ve aygıt üzerinde elektronik delil elde etmek amacıyla hukuksal süreçlere uygun ve etik yöntemlerle araştırmalar yapılabilmektedir. Hukuk temellerinde görülen alt alan dallanmalar adli bilişim alanındada görülmektedir. Bu alanlar bilişim sistemlerinin kullandığı iletişim ve çalışma prensibleri baz alınarak gruplanabilmektedir. Bu kapsamda sosyal ağlar, gömülü sistemler, akıllı cihazlar, ağ haberleşmesini sağlayan sistem ve aygıtlar, internet erişimine izin veren ve bağlantı paylaşımını sağlayan farklı donanımsal ve yazılımsal araçlar, mobil cihazlar, son kullanılara hitap eden medya araçları, yer tespit ve navigasyon araçları ve uzaktan erişim kontrollerini sağlayan aygıtların herbirisinin dahil olduğu adli bilişim alanı farklıdır.Birbirinden farklı adli bilişim inceleme ve analiz gruplarına dahil olan tüm bilişimsel sistemlerden elektronik delil elde etme yöntemleri ve metadolojileri mutlak olarak birbirlerinden ayrılmakta ayrıca herbir özel adli bilişim alanı kendi içerisinde bilgi birikimi, uzmanlık ve yetkinlik gerektirmektedir. Adli bir sürecin işleyişi esnasında elektronik delillere başvurulması gerektiği zaman öncelik olarak keşif yapılmalı ve elektronik delilin dava seyrine etkisi tespit edilmeli ve bu kapsamda inceleme yapılacak olan bilişim sistemi veya materyali saptanmalıdır.

Olay yeri incelemeleri esnasında bulunan bilişim sistemleri ve bu sistemlerin olası olarak bağlı bulunabileceği diğer ağ ve sistemleri mümkün olabildiğince müdahale edilmeden son durumları fotoğraflanarak rapor altına alınmalıdır. Olay yerinden toplanan deliller adli analiz yapılmak üzere ilgili birime gerekli tüm tedbirler alınarak delillerin zarar görmesini engeleyecek korumalı materyaller içerisinde taşınmalıdır. Bilişim uzmanlarınca gerekli prosedürler kapsamında incelemeye alınan elektronik deliller her ihtimale karşı bir kopyası alınarak mutlaka şüpheliye yada vekiline verilmelidir. Bu uygulamanın asıl amacı elektronik delillerin kolay ve hızlı birşekilde bozulabilir veya değiştirilebilir nitelikte olmasıdır. Delilleri bilinçli olarak değiştirilmesi yanısıra manyetik dalgalanma, elektrik geçişleri, sıvı teması ve delilin darbeye maruz kalması gibi çevresel etkenlerde bu aşamada kolluk kuvvetleri bakımından dikkat edilmesi ve özen gösterilmesi gereken önemli bir konudur. Genel olarak elektronik delillerin tüm diğer adli delillerde olduğu gibi kanuna uygun, akılcı ve elde edilebilir niteliklerine sahip olması gereklidir. Tüm bu el koyma ve analiz etme işlemleri gerekli görüldüğü takdirde cumhuriyet savcısı istemi sonucunda hakim kararıyla yapılabilmektedir. Eğer el konulan delil herhangibir şifrelemeden dolayı erişilemez ve kopyalanamaz durumda ise el koyma işlemi yapılabilir ve şifre çözme işlemlerinin tamamlanması sonrasında adli süreçte gecikme olmaksızın taraflara teslim edilmesi gereklidir.

Tüm el koyma, kopya alma, özet değerlerinin hesaplanması ve adli analizlerin yapılması kapsamında şüphelinin tüm kişisel verilerinin korunması ve gizliliğine önem verilmesi mutlak olarak belirtilmiştir.

Elektronik delillerin elde edilmesi aşamasında bilişim sistemlerinde barındırılan verilerin hassas bir yapıya sahip olması bu delillerin bozulabilir, değiştirilebilir veya delilin karartılabilir olmasına neden olur. Böylesi durumların önüne geçebilmek ve adli elektronik delillerin güvenilirliğini, bütünlüğünü ve gerçekçiliğini koruyabilmek amacıyla hukuki tedbirler ayrıca belirtilmektedir.Bu kapsamda şüphelinin kişisel hak ve özgürlüklerini kısıtlayamaz ve usule uygun olmayan bir şekilde bir haklar aşılamaz. Aksi bir durumda Kişisel Verilerin Korunması Kanununa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine aykırı bir durum ortaya çıkmakta ve hakların ihlali söz konusu olmaktadır.

Kaynakça : Bağlantı Linki

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir