Blog

Elektronik Delillerin Elde Edilmesi ve Korunması

CEZA YARGILAMASINDA ELEKTRONİK DELİLLERİN ELDE EDİLMESİNE VE KORUNMASINA İLİŞKİN USUL HÜKÜMLERİ

Bilişim suçları ve diğer tüm suçlarda söz konusu olan Elektronik Deliller, kısa süre içerisinde bozulabilir ve karartılabilir olması nedeniyle Elektronik Delillerin korunması doğrultusunda özel hukuki koruma tedbirlerine tabi tutulması gereklidir. Bu tedbirlerin uygulanabilmesi için öncelikle suç dolayısıyla başlatılmış bir soruşturmanın bulunuyor olması gerekmektedir. Buna göre tedbirin uygulanması “somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı” şartına bağlanmıştır. Bu uygulama tedbirin uygulanmasını güçleştirmesine karşın temel hak ve özgürlükler bakımından olumlu bir gelişmedir.

Bilişim suçlarında Elektronik Delillere ihtiyaç duyulduğu gibi diğer tü suçlarda da başka bir delil elde edilememesi gibi durumlarda dava kapsamında elektronik delillere başvurulabilir. Son çare prensibi doğrultusunda, başka şekilde delil elde edilememesi şartı temel hak ve özgürlükler açısından önemli ve yerindedir. Fakat bu uygulamanın olumsuz yönleri içerisinde başka delil aranması süre zarfı içerisinde elektronik delillerin yok edilmesi veya karartılması söz konusudur.

Buna binaen kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı şartı yeterli olması gereklidir.

Tedbir cumhuriyet savcısının talebi ve sulh ceza hakimi onayı/kararı ile uygulanabilmektedir. Soruşturmanın cumhuriyet savcısı tarafından yürütülmesi ve tedbirin sadece soruşturma evresinde uygulanabilir olması nedenleriyle savcının talebi olmaksızın hakimin re’sen bu kararı vermesi mümkün değildir. Bilişim ve teknolojide değişimin hızlı olması nedeniyle elektronik delillerin geç elde edilmesinda sakınca olması nedeniyle cumhuriyet savcısı kararı ilede hakim onayına daha sonra sunulmak üzere tedbir uygulanabilmesi yönündeki değişiklik yerinde olur. Tedbir uygulanma alanı şüphelinin kullanığı bilgisayarlar olarak belirtilmektedir. Bu doğrultuda şüphelinin sahip olduğu bilgisayarlar ifadesi dava kapsamında incelenen delillerin eksik kalmasına bağlı olarak dava sonucunu etkilemektedir.

Olay yerinde elektronik delil niteliğini taşıyan cihazların el konulmasına gerek olmaksızın olay yerinde başka bir medya üzerine kopyası/imajı alınarak daha sonra bu kopya üzerinden şifre kırma ve analiz işlemleri gerçekleştirilebilmesi mümkündür. Ayrıca el koyma işlemi esnasında ifadesi yerine incelemeye başlamadan önce bilgilerin kaybolması ihtimaline binaen, şüpheliyi mağdur etmemek amacıyla tüm bilgiler yedeklenmelidir. Ayrıca suç unsuru bulunma ihtimali olan medyanın/cihazın bir kopyası şüpheliye yada vekiline verilmeli, teslim edildiğine dair tutanak düzenlenerek teslim alan kişiye imzatılmalıdır. İçerisinde suç unsuru tespit edilen(çocuk pornografisi, başkalarına kişisel bilgiler vb.) bir elektronik delil, suçta kullanılmış silahın şüpheliye geri teslim edilemeyeceği gibi ilgili medya şüpheliye teslim edilmemesinin gerekliliği belirtilmektedir. İçerisinde suç materyallerinin barındırıldığı iddia edilen medyanın 3 adet kopyası alınmalıdır. Bu kopyalardan bir tanesi incelenmek üzere adli bilişim analiz laboratuvarına iletilmeli, bir tanesi şüpheliye veya vekiline teslim edilmeli ve bir taneside sonradan ortaya çıkabilecek uyuşmazsızlıkları önlemek için ayrı bir birimde koruma altına alınmalıdır.

Kişilerin kendilerine ait özel hayatları ve kişisel verileri hakkında karar verme ve belirleme yetkisi bulunduğundan elektronik delillere el konulması sonrasında incelenmesi ve analiz edilmesi aşamalarında kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliğine, tedbiri uygulayan birimlerin çok dikkat etmesi gerekmektedir. İlgili yönetmeliğe göre el koyma ve kopyalama işlemlerinin yalnızca bilgisayarlar üzerinde olmayıp tüm dijital medya ortamlarını kapsamaktadır. Bu kapsamda CD, DVD, çıkarılabilir hafıza kartları gibi veri depolama birimlerininde yedeklenmesi ve kopya alınması gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca aynı network’e bağlı olan bilgisayar sistemlerinin yığın depolama işlemleri için ortak ağda bulunan başka bir bilgisayar sistemini veya depolama aygıtını kullanabileceğini göz önünde bulundurulmalıdır.
Bilgisayar sistemlerinde olduğu gibi bu medya ve depolalama ortamları içinde kopya alınması ve şüpliye bir kopyasının teslim edilmesine dair tutanak düzenlenerek taraflarca imzalanması gerekmektedir.

Özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması kapsamında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında yer maddeler ile Anayasa’da ilgili maddeler uyuşmaktadır ayrıca ilgili yasal hükümleri uygulamada kolluk kuvvetlerinin ihlallerinin söz konusu olduğu belirtilmektedir. İlgili kanunlar ve yasalar göz önüne alındığında elektronik delillerin incelenmesi aşamasında detaylı bir inceleme ve analiz sürecinin olması gerektiği vurgulanırken, tüm bu teknik işlemlerin yapılması aşamalarında şüphelinin özel hayatını ihlal etmeyecek şekilde ve kişisel verilerini koruyacak gerekli özel tedbirler alınmalı ve itinayla
mutlaka uygulanmalıdır.

 

 

Kaynakça : Bağlantı Linki

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir